In de collectie van het Centraal Museum vind je vrouwen die zich uitspreken tegen onderdrukking en ongelijkheid. Hun verhalen laten zien hoe strijd voor rechten eruitziet en wie daarin vaak wordt vergeten.
Fragment uit podcast Kunst Centraal, aflevering 2.
Joost van Pagée: Sojourner Truth, wie is deze vrouw?
Laurie Cluitmans: Zij was een zwarte vrouw negentiende eeuw, Amerika. Ze is opgegroeid in slavernij. Ze was een tot slaaf gemaakte vrouw op een plantage, met een plantagehouder die Nederlands sprak.
Iris Kensmil: Sojourner Truth is een burgerrechtenactiviste, ze is geboren in slavernij. Op een gegeven moment is ze een belangrijke spreker geworden, activiste, maar ook voor vrouwenrechten.
Laurie Cluitmans: Zij is eigenlijk een hele bekende vrouw geworden bij bepaalde mensen, niet algemeen bekend, door een belangrijke speech die zij heeft gegeven als abolitionist.
Voice-over door Michiel van de Weerthof: Wij, Joost en ik, de makers van deze podcast, zijn witte mannen, zo wit als krijtjes. En we hadden allebei nog nooit van Sojourner Truth gehoord.
Voice-over door Joost van Pagée: Terwijl ze toch echt knetter belangrijk is. Dus wilden we meer weten, meer over Sojourner en meer over haar speech.
Fragment van ‘Nothing Without Intention (interlude) van muzikant Solange, met muziek en de door Solange gesproken woorden: Nothing without intention. Do nothing without intention.
Iris Kensmil: Ain't I A Woman? Ik denk dat je die bedoelt, dat is één van haar bekende speeches geweest. Ik weet in ieder geval dat het gericht was op vrouwen - om vrouwen bij elkaar te brengen van allerlei kleuren - en te strijden, niet alleen voor slavernij maar ook voor vrouwenrechten.
Sojourner Truth (ca. 1797-1883) is een zwarte vrouw, geboren in de staat New York. Tot haar negende is ze eigendom van een slavenhouder. Na haar bevrijding groeit ze uit tot een krachtige spreker. Ze strijdt voor de afschaffing van slavernij én voor vrouwenrechten en laat zien dat zwarte vrouwen daarin vaak worden uitgesloten.
Sojourner Truth is niet de enige vrouw die zich uitspreekt tegen ongelijkheid. Ook dichter bij huis komen vrouwen in actie: bijvoorbeeld in Utrecht in 1577, waar inwoners de gehate soldaten van Filips II van Spanje uit kasteel Vredenburg verdrijven.
De Utrechters willen het dwangkasteel meteen afbreken, maar het stadsbestuur aarzelt. Een grote groep vrouwen neemt onder leiding van Trijn van Leemput het heft in eigen handen en begint met de sloop.
Samen breken ze burcht Vredenburg af, steen voor steen. Trijn bewijst: verzet stopt niet na de strijd, het begint juist bij het terugpakken van je vrijheid.
“Het vrouwelijk lichaam is geen gegeven. Het is een betwist terrein.”
Marlene Dumas laat vrouwen zien op een manier die vaak wordt genegeerd: rauw, kwetsbaar en tegelijk krachtig. Haar werk doorbreekt ideeën over lichaam, seksualiteit en identiteit en confronteert de kijker met de ingewikkelde werkelijkheid van vrouw-zijn in een wereld vol ongelijkheid.
De ‘nieuwe generatie’ rond deze Sneeuwwitje – de liggende naakte vrouw - heeft weinig gemeen met de onschuldige zeven dwergen uit het sprookje. Met dit schilderij zet Marlene Dumas vraagtekens bij de traditie van vrouwelijk naakt door mannelijke kunstenaars.
