Go to main content
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Collection overviewObject
Object

Slapende Mars

Currently on display in Collectie Centraal
Hendrick ter Brugghen1629
Slapende Mars

Slapende Mars

The Treaty of Munster signalled the end of the Eighty Years’ War (1568-1648) and a complete and final end to Spain’s rule over the Netherlands. Probably around this time, Mars asleep was placed in its political context — and in its current frame. The weapons are chained together. The tools of war, made unusable in this way, relate directly to the sleeping god of war. The panel was extended on either side when it was placed in the actual frame.
Maker
Hendrick ter Brugghen
Anoniem Noord-Nederlands (lijstenmaker)
Title
Slapende Mars
Dating
1629
Object type
schilderij, schilderijlijst
Object number
5460
Collection
beeldende kunst, schilderkunst tot 1850, beeldhouwkunst tot 1850

Questions or comments about this object?

Send an email toinfo@centraalmuseum.nl

Hendrick ter Brugghen

Hendrick ter Brugghen is in 1607, na zijn opleiding bij Abraham Bloemaert (1566-1651), de eerste Utrechtse caravaggist die naar Rome reist. Hij schildert voornamelijk grote, religieuze historiestukken en uitbundige halffiguren. Zijn vroegste schilderij dateert uit 1616, twee jaar na zijn terugkeer uit Rome. Datzelfde jaar schrijft hij zich in bij het Sint-Lucasgilde in Utrecht. Hoewel zijn werk sterk geïnspireerd is op dat van de Italiaanse Caravaggio (1566-1651), is zijn stijl zeer eigenzinnig en herkenbaar.​

View full profile

Anoniem Noord-Nederlands

View full profile
Materials
paneel, lindenhout
Technique
schilderij: olieverf op paneel ; lijst: lindenhout, verguld
Dimensions
  • hoogte 106.5 cm
  • breedte 92.8 cm
  • hoogte (met lijst) 152 cm
  • breedte (met lijst) 140 cm
  • diepte (met lijst) 11 cm
Acquisition
schenking (1928)
Associated subjects
(herkomst), ,
Keyword
allegorie, Mars
Inscriptions and marks
signatuur en datering r.b. (met verf): HTBrugghen fecit 1629 [HTB aaneen]
Notes
  • Aan weerszijden van het paneel zijn twee verticale planken toegevoegd, rechts can 5.7 cm en links van 11.8 cm. Dit is waarschijnlijk rond 1650 gebeurd, toen het schilderij in de huidige vergulde lindenhouten lijst werd gevat (mededeling P. van Kooy). Nicolson noemt nog zes andere versies van het schilderij, waarvan er één mogelijk een eigenhandige repliek is. Zie Nicolson 1958, cat. nr. A 71, p. 102. Bij Christie's, Londen 26-09-1996, cat. nr. 83, p. 39 werd een kopie (fragment) aangeboden. Zie ook Utrecht / Braunschweig 1986-1987, cat. nr. 22, pp. 137-140.
Durable URL
https://hdl.handle.net/21.12130/collect.9B91F8AE-AE77-45D5-8237-4EBDEDC11032
Rights
Public domain
Documentation
Muurkunst in Utrecht, Joost van Waert, Joost van Waert (Utrecht, 2023]), 264 p.
Rembrandt en zijn tijd : Paleis voor Schone Kunsten, Brussel, 23 september 1971-21 november 1971, H.R. Hoetinck, La Connaissance (Brussel, 1971), 200 p.
Holländische Malerei im XVII. Jahrhundert, Eduard Hüttinger, Büchergilde Gutenberg (Zürich, 1956), 172 p.
Northern European art in the Norton Simon Museum, Amy Walsh ; technical notes by Rosamond Westmoreland ; with contributions by Ulrich Birkmaier, Lisa Forman, Devi Ormond, William W. Robinson, Gloria Williams Sander, Carol Togneri, Mark Watters, Nancy E. Yocco., Norton Simon Art Foundation (Pasadena, Ca., 2025), 523 p.
Een eeuwenoud ambacht met hedendaagse inslag, Michiel Meulemans, (ErfgoedMagazine : geef het verleden toekomst, Jaargang: 45, Aflevering: 2, april 2024), p. 6-10
Beeldhouwkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 244-478], Jan Klinckaert, Centraal Museum (Utrecht, 1997)
Caravage et le Caravagisme européen, G. Isarlo, (Aix-en-Provence, 1941)
Caravage et le Caravagisme européen, dl. 2, catalogues, G. Isarlo, (Aix-en-Provence, 1941)
Caravaggio en de Nederlanden, [samenst. cat. M. Elisabeth Houtzager en E.R. Meijer]. [tekst J.G. van Gelder, D. Roggen], Gemeentebestuur Utrecht (Utrecht, 1952) (Antwerpen), XXXVIII, 99 p., [s.p.]
Caravaggio und die Niederländer, Arthur von Schneider, Verlag des Kunstgeschichtlichen Seminars (Marburg an der Lahn, 1933), 144, 50 p.
De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
Catalogus van schilderijen der Utrechtsche School, Centraal Museum (Utrecht, 1941), 72 p., 30 p. pl
Centraal Museum Utrecht : catalogus der schilderijen [1933], inl. W.C. Schuylenburg. [tekst] C.H. de Jonge, [Centraal Museum] ([Utrecht], 1933), LIX, 333 p., p.pl.
De Utrechtse Parade 1495-1995 : van Van Scorel tot Rietveld en Koch, red. Renger de Bruin, Jos de Meyere, Suzanne de Sitter. teksten Hanneke Adriaans, Marja Bosma, Renger de Bruin, Roman Koot, Jos de Meyere, Ida van Zijl, Centraal Museum (Utrecht, 1994), 311 p.
La diffusione del Naturalismo in Europa, E. Borea, Fabbri (Milaan, 1966)
Framing in the Golden Age : picture and frame in 17th-Century Holland, Pieter J.J. van Thiel and C.J. de Bruyn Kops. transl. [from the Dutch] by Andrew P. McCormick. Pieter J.J. van Thiel, C.J. de Bruyn Kops, Waanders (Zwolle, 1995) Rijksmuseum (Amsterdam) (Zwolle), 375 p.
De Gouden eeuw der grote steden, [essay H. Van Werveke], Stad Gent] ([Gent, 1958) (Gent), 162 p., XCVI p. pl.
Hendrick Terbrugghen, by Benedict Nicolson. B. Nicolson, Lund Humphries (London, 1958), 138 p., [112] p.pl.
De Hollandsche Schilderkunst in de Zeventiende Eeuw, deel 1, Frans Hals en zijn tijd, W. Martin, (Amsterdam, 1935)
Im Lichte Hollands : Holländische Malerei des 17.Jahrhunderts aus den Sammlungen des Fürsten von Liechtenstein und aus Schweizer Besitz, Kat. von Petra ten-Doesschate Chu. mit Beiträgen von Paul H. Boerlin, VerlagsHausZürich (Zürich, 1987), 318 p.
Jacob Duck and the gentrification of Dutch genre painting, Nanette Salomon, Davaco Publishers (Doornspijk, 1998), 194 p., [120] p.pl.
"Kijk maar, er staat niet wat er staat", Centraal Museum (Utrecht, 1976), 30 p.
Kwesties van betekenis : thema en motief in de Nederlandse schilderkunst van de zeventiende eeuw, E. de Jongh, Primavera Pers (Leiden, 1995), 287 p.
Der Lobtopos des 'lebenden' Bildes : Jan Vos und sein "Zeege der Schilderkunst" von 1654, Gregor J.M. Weber, Georg Olms Verlag (Hildesheim [etc.], 1991), 384 p.
Der Lobtopos des "lebenden" Bildes. Jan Vos und sein "Zeege der Schilderkunst" von 1654, Gergor J.M. Weber, Georg Olms Verlag (Hildesheim/Zürich/New York, 1991)
Masters of Utrecht : 17-19th Century Paintings from the Collection of Centraal Museum Utrecht, projectteam Sjarel Ex ... [et al.] ; authors Marja Bosma, Jos de Meyere, Huis ten Bosch (Nagasaki, 1994) Centraal Museum (Utrecht, 1994), 119 p.
A newly discovered painting by Hendrick ter Brugghen, Albert Blankert. with a report on the restoration by Martin Bijl. A. Blankert, Waanders (Zwolle, 1991) (Zwolle), 52 p.
Nieuw licht op de Gouden Eeuw : Hendrick ter Brugghen en tijdgenoten, concept en cat. Albert Blankert en Leonard J. Slatkes ; met bijdr. van Marten Jan Bok ... [et al.], Centraal Museum (Utrecht, 1986) Herzog Anton Ulrich-Museum (Braunschweig), 372 p.
La peinture Hollandaise, J. Leymarie, Skira (Genève, 1956), 231 p.
Rembrandt Rembrandt [2002], Jeroen Giltaij, Shinji Hata, Kyoto National Museum (Kyoto, [2002]) Städelsches Kunstinstitut (Frankfurt), 214 p.
Röntgenonderzoek van de oude schilderijen in het Centraal Museum te Utrecht, M.E. Houtzager ... [et. al.], Centraal Museum (Utrecht, 1967), 299 p.
Een schilderij centraal : de Slapende Mars van Hendrick ter Brugghen, Erik de Jong ; [ten geleide Adeline M. Janssens ; voorw. E. de Jongh], Centraal Museum (Utrecht, 1980), 37 p.
Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
Urban Life in the Renaissance, S. Zimmerman en R.F.E. Weissman (ed.), (Newark, 1989) (Londen) (Toronto)
Die Utrechter Malerschule : Caravaggisti des Nordens ; Centraal Museum Utrecht, Red. Ekkehard Mai. [Kat. J.A.L. de Meyere], Wallraf-Richartz-Museum (Köln, 1984), 48 p.
Van Geertgen tot Frans Hals, De Nederlandse Schilderkunst, deel I, H. Gerson, (Amsterdam, 1950)
Utrechtse schilderkunst in de Gouden Eeuw : honderd schilderijen uit de collectie van het Centraal Museum te Utrecht, Jos de Meyere, Matrijs (Utrecht, 2006), 463 p.
The paintings of Hendrick ter Brugghen 1588-1629 : catalogue raisonné, Leonard J. Slatkes and Wayne Franits, Benjamins (Amsterdam, 2007) (Philadelphia), 471 p.
The artist and the warrior : military history through the eyes of the masters, Theodore K. Rabb, Yale University Press (New Haven and London, 2011), 228 p.
Utrecht, Caravaggio en Europa, Bernd Ebert en Liesbeth M. Helmus, Bayerische Staatsgemäldesammlungen (München, 2018) Hirmer Verlag GmbH (München, 2018), 304 p.
Utrecht, Caravaggio und Europa, Bernd Ebert en Liesbeth M. Helmus, Bayerische Staatsgemäldesammlungen (München, 2018) Hirmer Verlag GmbH (München, 2018), 304 p.
A note on Terbrugghen's "Sleeping Mars", C. Harbison, (The Burlington Magazine, 1974-01)
Bol vincit amorem, E. de Jongh, (Simiolus : kunsthistorisch tijdschrift, 1981-1982)
De aanbidding der koningen en ander vroeg werk van Hendrick ter Brugghen, P.J.J. van Thiel, (The Rijksmuseum Bulletin, Aflevering: 19, 1971)
Harnassen uit einde 16e en begin 17e eeuw in de Noordelijke Nederlanden, R.B.F. van der Sloot, (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek (NKJ), Aflevering: 10, 1959)
Miscellen, Beiträge zur Malerei des Rembrandtkreises, I, Lievens und Terbrugghen, K.E. Simon, (Zeitschrift für Kunstgeschichte, 1936)
Rembrandts Mann mit dem Goldhelm, W. Schöne, (Jahrbuch der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, 1972)
Die Utrecht; l'étincelle qui a enflammé le génie hollandais, J.F. Revel, (La Connaissance des Arts, 1961-06)
Vondel's handschriften : [afl. 3] (Vondeliana; II), door J.H.W. Unger, (Oud Holland : nieuwe bijdragen voor de geschiedenis der Nederlandsche kunst, letterkunde, nijverheid, enz., Jaargang: 2, 1884), p. 111 - 134
Zu zwei Bildern der Hendrick Terbrugghen, von Wolfgang Stechow, (Oud Holland : nieuwe bijdragen voor de geschiedenis der Nederlandsche kunst, letterkunde, nijverheid, enz., Jaargang: 45, Aflevering: 6, 1928), p. 277 - 281
Sint Sebastiaan op enkele schilderijen van Utrechtse caravaggisten, Jos de Meyere, (Jaarboek Oud-Utrecht, 2020), pp. 176-199
Hendrick ter Brugghen und die Nachfolger Caravaggios in Holland, hrsg. von Rüdiger Klessmann., Herzog Anton Ulrich-Museum (Braunschweig, 1988), 168 p.