Go to main content
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Collection overviewObject
Object

Portret van Steven de Witt (?-1571)

Currently on display in Collectie Centraal
Joachim Wtewael1604 - 1610

Portret van Steven de Witt (?-1571)

Steven de Witt was een belangrijke veldheer die in 1567 de Geuzen versloeg in de slag bij Vianen. De Witt was generaal onder Filips II. Als dank wordt hij door de Spaanse koning tot ridder geslagen. Op dit schilderij knielt De Witt in vol ornaat voor een monument waarop zijn wapen en in Latijn zijn naam, functie en leeftijd is aangebracht. In de achtergrond is zijn overwinning te zien. Wtewael schilderde De Witt op 42-jarige leeftijd, meer dan dertig jaar na zijn dood. Zijn beeltenis komt eveneens voor op Scorels groepsportret van de vijf Jeruzalemvaarders in de collectie van het Centraal Museum. Hij is de middelste man; de enige met een baard. (inv.nr. 2376)



 

De Utrechter Johannes, die gerelateerd was aan Joachim, bestelde niet alleen dit portret, maar ook twee kleine pendantportretten op paneel waarop de bustes van hemzelf en zijn vader zijn afgebeeld. Het portret van Steven als veldheer is geschilderd op perkament en maakte mogelijk onderdeel uit van een manuscript dat door Johannes was samengesteld.
Maker
Joachim Wtewael
Title
Portret van Steven de Witt (?-1571)
Dating
1604 - 1610
Object type
schilderij
Object number
10196
Collection
beeldende kunst, schilderkunst tot 1850, stadsgeschiedenis

Questions or comments about this object?

Send an email toinfo@centraalmuseum.nl

Joachim Wtewael

De Utrechtse schilder Joachim Wtewael is een van de belangrijkste kunstenaars binnen het maniërisme. Zijn omvangrijke oeuvre bestaat uit imposante historiestukken maar omvat ook kleine, zeer gedetailleerde voorstellingen op koper. In 1611 is hij medeoprichter van het Utrechtse Sint-Lucasgilde. Naast zijn werk als schilder vergaart Wtewael aanzienlijk vermogen met de handel in vlas en behoort hij samen met zijn broer Johan tot de eerste aandeelhouders van de VOC. ​

View full profile
Materials
paneel, perkament
Technique
olieverf op perkament op paneel
Dimensions
  • hoogte 20.2 cm
  • breedte 15.4 cm
  • hoogte (met lijst) 33 cm
  • breedte (met lijst) 27 cm
Acquisition
aankoop (1948)
Associated periods
Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
Associated subjects
verdedigingswezen (Utrecht) (bestuur)
Keyword
portret, mansportret, Witt, Steven de
Inscriptions and marks
signatuur recto l.o. (op steen): JO W. WAEL // FECIT (JO ineen), opschrift recto r.b.: familiewapen De Witt, opschrift recto r.b. (rondom wapenteken): STEPHANUS DE WIT VLTRAIECTINVS EQVES AV[RATVS] AE 42, opschrift recto r.m. (op piedestal van grafmonument): BELLAVIT MILES // DEBELLAVIT DVX // CAESARI CAROLO.V. // REGI PHILLIPPO
Notes
  • Waarschijnlijk geschilderd in opdracht van Johan de Witt, ter herinnering aan zijn vaders overwinning op de geuzen in 1567 in Vianen. Tekening in kleur naar dit werk, 248 x 202 mm, met het opschrift 'Naar het originele schilderij berust hebbende onder mij en na 1808 bij de vroedschap van den Heuvel P. van Musschenbroek'door G.L. Keultjes (1786-1818) in Het Utrechts Archief, Iconografische Atlas, inv.nr. Wit,S.de (1) Er is een tweede portret door Joachim Wtewael, Steven de Witt, 1604-1610. Paneel, 14 x 10 cm. Milaan, Civico Museo d'Arte Antica, inv.nr. 1282.
  • De guldridder Steven de Witt was hopman in Utrecht. De Staten van Utrecht versterkten hun troepenmacht tegenover de geuzen in Vianen door op 22 februari 1567 nog twee twee stadsvendels samen te stellen uit de inwoners onder bevel van Steven de Witt en Egbert van Wijck. Met de oudere stadscompagnie betrokken de Utrechtse burgersoldaten de wacht tegenover Vianen aan de Stichtse oever van de Lek. Een laatste treffen met de geuzen vond op 28 april 1567 plaats te Vreeswijk, waar hopman Steven de Witt een aantal soldaten uit Vianen, die in een wanhoopspoging trachtten Vreeswijk te bezetten, vesloeg en de aanvoerder Jan van Renesse van Wulven gevangen nam met vele anderen.Het herstel van een geregeld regeringsgezag maakte aan de bezetting van Vianen een einde. Op 3 mei 1567 ontruimden de laatste Brederose troepen de vesting en werden tot ver over de landsgrenzen achterna gezeten. Hertog Erik van Brunswijk, heer en commandant van Woerden, nam de stad op verzoek van de burgemeesters weer in bezit en sloopte de nieuw aangelegde versterkingen. Steven de Witt werd als drost van stad en land van Vianen met de handhaving van het gezag belast (zie Struick, p.155-156). Steven de Witt werd begraven in de Geertekerk, waar zijn geschonden graf nog wordt bewaard.
Durable URL
https://hdl.handle.net/21.12130/collect.C026E0C1-3AD4-4250-8EC4-9F134A7F232E
Documentation
17th century Dutch Paintings, (New York, 1959)
De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
Joachim Wtewael and Dutch Mannerism, Anne W. Lowenthal, Davaco Publishers (Doornspijk, 1986), 280 p., [184] p.pl.
Röntgenonderzoek van de oude schilderijen in het Centraal Museum te Utrecht, M.E. Houtzager ... [et. al.], Centraal Museum (Utrecht, 1967), 299 p.
Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 591-902], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
Utrecht's kunst in opkomst en bloei 650-1650, [voorw. C.H. de Jonge, D.P.R.A. Bouvy], Centraal Museum (Utrecht, 1948), 112 p., 16 p. pl.
Katholiek in de Republiek : De belevingswereld van een religieuze minderheid, Carolina Lenarduzzi, Vantilt (Nijmegen, 2019), 476 p.
Johannes de Witt Stevenszoon, Jos.J.B.M.M. Sterk, (Jaarboek Oud-Utrecht, Aflevering: 1974), p. 108-162
Stedelijk archief der stad Utrecht, door H.M.A.J. van Asch van Wyck, (Kronijk van het Historisch Gezelschap te Utrecht, Aflevering: 4, 1848), pp. 172-179