Object
Utrechtse schip
Utrechtse schip
Safely tucked away in the cellars of the Centraal Museum lie the remains of an almost 18-metre long boat. These are the remains of a boat that was found in 1930 during construction work in the Utrecht district of Zuilen. The remains were brought to the museum, pieced together and conserved. The tar-based substance creosote was used for the conservation, with a typical smell that many visitors always remember. Since it went on display in 1936, the vessel has been one of the most popular exhibits.
The boat was initially thought to be of Roman origin, but a subsequent analysis on the basis of tree-rings (dendrochronology) determined that it was constructed at around the year 1000. The new dating was part of a comprehensive restoration and research project in the years 1998-2000, funded by the European Commission. The restoration work was carried out by the National Museum of Denmark, and the dating was performed by the National Agency for Archaeological Research, now the Cultural Heritage Agency. Loose pieces of wood were fixed in place and the surface was impregnated with the synthetic resin PEG. Additionally, a new and flexible framework of stainless steel was constructed to support the boat, and since then it is shielded off by a glass wall. Between 2012 and 2014 the ‘ideas factory’ Monobanda devised an art project, entitled Licht op hout (‘light on wood’) involving the ship.
A remarkable feature of the vessel is that its bottom board consists of a single piece of oak wood. It is a hollowed-out and then bent tree trunk, to which the beams and planks were subsequently attached. This freight vessel plied the Rhine river, moving forward by a combination of sailing, pulling, punting and rowing. Its sturdy bottom made it suitable for waters hiding dangerous rocks, as in the area of the Loreley. Utrecht was probably the boat’s home harbour, where goods brought from upstream were traded or consumed, such as wine, grains and tuff stone. With all the church-building activity in Utrecht (the Romanesque Dom church, the St-Jan and St-Pieter church and the Paulus monastery), stones were in great demand. On its return journey upstream the boat likely transported locally produced goods such as cheese and salt, and imported Scandinavian products like furs and pitch.
The boat has acquired a presence in the cityscape through a steel replica that marks the location where it was found at Van Hoornekade.
- Maker
- Anoniem
- Title
- Utrechtse schip
- Dating
- 0997 - 1030 (via dendrochronologisch onderzoek is gebleken dat het hout van de gebruikte bomen in deze periode gekapt moet zijn)
- Object type
- schip
- Object number
- 6463
- Collection
- stadsgeschiedenis
- Materials
- eikenhout
- Technique
- eikenhout
- Dimensions
- lengte 1780 cm
- breedte 380 cm
- lengte bodemplaat 143 cm
- breedte bodemplaat 193 cm
- diepgang ongeladen 42 cm
- diepgang geladen 70 cm
- gewicht 10.4 ton [eenh.]
- laadvermogen 13 ton [eenh.] (ca.)
- Acquisition
- overdracht (1930)
- Associated periods
- Bisschoppelijk Utrecht 695-1528
- Associated subjects
- Utrecht, Hoornekade (herkomst), verkeer (Utrecht) (sociaal-economisch)
- Inscriptions and marks
- :
- Notes
- Gevonden door gemeentewerklieden bij graafwerkzaamheden op 3 december 1930 aan de Van Hoornekade, in een oude bedding van de Vecht. De directeur van het Centraal Museum liet de restanten van het schip naar de kelder van het museum overbrengen. Daar werden de stukken geconserveerd en weer in elkaar gezet. In deze kelder is het scheepswrak sinds 1936 voor het publiek te zien. Vermoedelijk is het schip gebruikt voor handel over de Rijn met Duitsland.
- Rights
- Public domain
- Documentation
- Voor de boeg : maritiem erfgoed in de provincie Utrecht, Martine van Lier, C2i Business Stories (Den Haag, 2023), 112 p.
- Het jaar 1000 : Nederland in het midden van de Middeleeuwen, Annemarieke Willemsen : [met bijdr. van Raphaël Rijntjes & Floor van Doesburg], Sidestone Press (Leiden, 2023), 144 p.
- Houten scheepsbouw : in de Nederlanden van de late Middeleeuwen tot nu, Geke Burger, Hendrik Lettany, Charlotte Jarvis, Walburg Pers (Zutphen, 2024) Het Scheepvaartmuseum (Amsterdam, 2024), 190 p.
- De eerste Gouden Eeuw : handel en scheepvaart in de vroege middeleeuwen, Luit van der Tuuk, Omniboek (Utrecht, 2011), p. 272
- Les mondes du Nord : de la préhistoire à l'âge viking, Vivien Barrière ...[et al.], Tallandier (Paris, 2025), 654 p.,XVI, XVI p. pl.
- The archeological study of the Utrecht ship : a report on the documentation and study of the hull carried out in 1998-2000 by researchers from the Center for Maritime Archeology at the National Museum of Denmark, Aleydis Van de Moortel, National Museum of Denmark ([Lyngby], 2000), 36 p.
- Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
- De Franken in Nederland, D.P. Blok, Fibula/Van Dishoeck (Bussum, 1974), 144 p.
- Friesland Bank : jaarverslag 1999, tekst G.P. Karstkarel, Friesland Bank (Leeuwarden, [2000]), 56 p.
- Frühmittelalterliche Handelsschiffart in Mittel- und Nordeuropa, D. Ellmers, Karl Wachholtz Verlag (Neumünster, 1972)
- The International Journal of Nautical Archaeology, T.J. Hoekstra
- Een kennismaking met de middeleeuwse wereld, István Bejczy. István Bejczy, Coutinho (Bussem, 2001) (Bussum), 224 p.
- Maritieme geschiedenis der Nederlanden I, De Boer Maritiem (Bussum, 1976)
- Markten in Utrecht : van de vroege Middeleeuwen tot nu, Jan Brugman, Hans Buiter en Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 1995), 120 p.
- The Mediaeval Utrecht Boat : the history and evaluation of one of the first nautical archaeological excavations and reconstructions in The Low Countries, Robert Vlek, National Maritime Museum Greenwich (Oxford, 1987), XVIII, 177 p. (2 dl.)
- Museological and Archeological network on the Revitalisation of Early Shipfinds (MARES), Jan Bill, Renger de Bruin, Centraal Museum (Utrecht, [2000]) Archäologisches Landesmuseum (Schleswig) National Museum of Denmark, Centre for Maritime Archeology ([Roskilde]), 8 p.
- Presenting and preserving : the exhibition of the Utrecht Boat, Renger de Bruin and Frank Pietersen, Centraal Museum (Utrecht, 2000), 24 p.
- Scheepsarcheologie : Scheepsopgravingen in Nederland en elders in de wereld, G.D. van der Heide, Strengholt (Naarden, 1974), 507 p.
- Schepen met geld, T.J. Hoekstra, De Nederlandse Bank n.v. (1976)
- Terugblik op Traiectum : een archeologische schets, H.L. de Groot, Stichting Publicaties Oud-Utrecht (SPOU) (Utrecht, [1993]), 31 p.
- Utrecht: Britain and the continent. archaeology, art and architecture, Elisabeth de Bièvre (red.), (Leeds, 1996)
- Het Utrechtse schip : fysisch en chemisch onderzoek, Adviesbureau Lagas/Archeoplan (Delft, 1997), 17 bl..
- Het getemde denken : onderwijs, cultuur en het volle leven ..., Barend Smit, Van Wijland (Laren, 2005), 223 p.
- Verslag van het Gemeente-Archief en het Centraal Museum te Utrecht over het jaar 1930, de gemeente-archivaris W.C. Schuylenburg, Gemeente Utrecht (Utrecht, 1931]), 48 p., [2] bl. pl.
- Vikings on the Rhine : recent research on early medieval relations between the Rhinelands and Scandinavia, ed. by Rudolf Simek and Ulrike Engel, Fassbaender (Wien, 2004), 223 p., [16] p. pl..
- Het Utrechtse schip en zijn replica, [Harry de Keijzer ... et al.], Werkgroep Directe Voorzieningen (Utrecht, 2005]), 27 bl..
- Stukken uit de krant : verhalen over 2000 jaar Utrecht, samenst. en tekst Renger de Bruin en Maarten Brinkman, Centraal Museum (Utrecht, 2009]), 16 p.
- Utrechts verleden in vogelvlucht, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2017), 152 p.
- Vervoer te water : Jaarboekje 2013 van het Oudheidkundig Genootschap 'Niftarlake', Oudheidkundig Genootschap 'Niftarlake' (Maarssen, 2013), 152 p.
- Het Utrechtse Schip : Scheepsbouw en scheepvaart in de Rijndelta rond het jaar 1000, Aleydis Van de Moortel, Renger de Bruin, Centraal Museum (Utrecht, 2018), 68 p.
- Centraal Museum Utrecht [topstukken; 2020], Voorw. Bart Rutten, Marco Grob, Jacqueline Rutten (prod.), Hans Schopping, Sheila Stafleu, Lotte Bont, Thomas de Bruin (red.), Centraal Museum (Utrecht, 2020), 208 p.
- Gekomen om te blijven : 900 jaar Utrecht, Kaj van Vliet en Bettina van Santen, WBOOKS (Zwolle, 2022), 160 p.
- Mensen maken geschiedenis : 2 : geschiedenis voor de basisschool : prehistorie - 1780, auteurs Ingrid Moerman [en] Ruud Spruit ; red. H.F. Grondijs, H. Spanjersberg, J.G. Spruijt, Spruyt, Van Mantgen & De Does N.V. (Leiden, 1977), 96 p.
- Utrecht : tale of the city, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2022), 152 p.
- Utrecht verleden tijd, door Janelle Gerritsen, Elmar (Rijswijk, 1981), 126 p.
- Fotorama Utrecht, tekst Bureau Voorlichting en Public Relations der Gemeente Utrecht, Het Spectrum (Utrecht/Antwerpen, [1972]), [86] p.
- Bioenvenue à Utrecht : guide de la ville d'Utrecht, éd. par le Syndicate d'initiative d'Utrecht, VVV Utrecht (Utrecht, {1956]), 36 p.
- De Utrechtse Pieterskerk, red. Kaj van Vliet ; auteurs Frans Kipp ... [et al.] ;tek. Daan Claessen, Matrijs (Utrecht, 2023), 192 p.
- Archeologische Kroniek van de Gemeente Utrecht over 1974-1975, T.J. Hoekstra, (Maandblad van Oud-Utrecht, Aflevering: 1; 52, 1975)
- Beschouwingen over het Utrechtse schip, P.H. van der Wijk, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, 1933)
- De Utrechtse Scheepsvondst, Verslag der lezing van dr. A. Köster uit Malente, dr. A. Köster, (Maandblad van Oud-Utrecht, Aflevering: 5; 7, 1932)
- Een merkwaardige Sinterklaasverrassing, P.H. van der Wijk, (Maandblad van Oud-Utrecht, Jaargang: 5, Aflevering: 12, 1930)
- The Utrecht Ship, J.P.W. Philipsen, (The Mariner's Miror, Aflevering: 1; 51, 1956)
- Pompeii aan de Rijn : Bijzondere Utrechtse scheepsvondsten, Herre Wynia, (Oud-Utrecht : tijdschrift voor geschiedenis van stad en provincie Utrecht, Jaargang: 88, Aflevering: 3, juni 2015), p. 80-87
- De Friezen en de zee : Over de maritieme identiteit van de proto-Hollanders, Marco Mostert, (Holland : historisch tijdschrift, Jaargang: 48, Aflevering: 3/4, 2016), p. 116-125
