Over kunst en de noodzaak van tuinieren
In deze tijd van klimaatcrisis staat de relatie tussen mens en natuur op scherp. Steeds meer kunstenaars richten hun pijlen op de tuin: zij stellen kritische vragen over de manier waarop de natuur wordt bedwongen en uitgebuit. Zij roepen op onze relatie met de natuur radicaal anders vorm te geven. Het is tijd voor een botanische revolutie!
Al in de jaren zeventig waarschuwde Tetsumi Kudo voor de desastreuze invloed van de mens op de natuur. Maar met dit grimmige tuintje van plastic afval en afgedankte spullen geeft hij hoop in bange dagen.
Enten is een techniek waarbij een plant op de onderstam van een andere plant wordt vastgemaakt. Zo is de plant beter bestand tegen ziektes of moeilijke omstandigheden. Kudo ent plastic bloemen en planten op aluminium boomstammen.
Henk Wildschut fotografeerde geïmproviseerde tuintjes van mensen die ontworteld raakten en in vluchtelingenkampen terecht kwamen.
Tuinieren en het zien bloeien van planten kan troost bieden in een uitzichtloze situatie.
De barokke lichtval maakt deze voorstelling ongrijpbaar. Het lijkt of de natuur gemanipuleerd is, of toch alleen de foto?
Elspeth Diederix maakte dit bloemportret in de Miracle Garden, haar openbare bloementuin/atelier in Amsterdam.
Afgelopen jaar keerden velen van ons zich tot de tuin. De moestuin bleek het ultieme lockdown project. Zelfs de vierkante meter van een balkon bood soelaas. Hier haalden we troost en hoop uit de natuur.
Maria Thereza Alves laat ons zien dat ‘typisch Nederlandse’ bloemen en planten hier via koloniale handelsroutes terecht zijn gekomen
Hoe de plantenkennis van Surinaamse vrouwen werd toegeëigend door westerse wetenschappers, is onderwerp van dit werk van Patricia Kaersenhout.
De Zuid-Afrikaanse Lungiswa Gqunta presenteert een gazon als een gevaarlijk landschap van glasscherven. Een -letterlijk- scherp contrast met het idee van de tuin als plek van rust en vermaak.
In de townships heeft vrijwel niemand een gazon. Een tuin is er een teken van welvaart en privilege.
De tuin als een microkosmos, als een spiegel van de wereld, komt voort uit een eeuwenlange traditie. In verschillende culturen en religies wordt de tuin geassocieerd met een harmonieus en besloten toevluchtsoord.
Denk maar aan de tuin van Eden, die gezien wordt als het eerste paradijs.
De Botanische Revolutie maakt de overeenkomst tussen kunst uit heden en verleden zichtbaar en verklaart de hedendaagse kunstopvatting over tuin en natuur.
- Titel
- De botanische revolutie
- Alternatieve titel
- Over kunst en de noodzaak van tuinieren
- Begindatum tentoonstelling
- 11 september 2021
- Einddatum tentoonstelling
- 1 mei 2022
- Locatie
- Centraal Museum (expo 1, expo 2, expo 3, tuin)
- Vormgever
- Studio FormaFantasma
- Documentatie
- On the Necessity of Gardening: An ABC of Art, Botany and Cultivation, Foreword Erik A. de Jong; Laurie Cluitmans, Arent Boon, Eva Burgering (ed), with contributions by Maria Barnas, Jonny Bruce, Laurie Cluitmans ... [et al.], Valiz (Amsterdam, 2021) Centraal Museum (Utrecht, 2021), 240 p.
- Sjanghaipark : Experimenteel geworteld in het alledaagse ; Experimentally rooted in the everyday, Voorw. Bart Rutten, Laurie Cluitmans ; Martine Bakker, Eleonoor Jap Sam, Hans van Lunteren, Bettina van Santen (ed.), Jap Sam Books (Prinsenbeek, 2021), 132 p.
- Jennifer Tee : TAMPAN TULIP : Seasonal work, [concept Jennifer Tee ; texts Natascha Ginwala, Sophie J Williamson], Revolver (Berlin, 2022), [192] p.
- Open-ended visions of possibilities : patricia kaersenhout, ed. and comp. Chandra Frank, Eleonoor Jap Sam, Patricia Kaersenhout ; contr. Barby Asante ...[et al.], Jap Sam Books (Prinsenbeek, 2023), p. 256
- De terugkeer van Moeder Aarde, Edo Dijksterhuis, (Museumtijdschrift [Vitrine], Jaargang: 34, Aflevering: 5, juli-aug 2021), pp. 24-29
- De botanische revolutie : over noodzaak van kunst en tuinieren, Sarah van Binsbergen, (De Volkskrant, 17 september 2021), V 11
- Is it possible to be a revolutionary and like flowers? [Een tentoonstelling bij Nest, 10.9-19.12-2021], Laurie Cluitmans, Heske ten Cate, Eva Burgering ... [et al.], (Metropolis M, Aflevering: 5, sep/okt 2021), losse bijlage, 78 p.
- Het gras is altijd groener : Lungiswa Gqunta, Laurie Cluitmans, (Metropolis M, Aflevering: 6, dec/jan 2021/2022), pp. 78-83
- High Ambition. Reflections on European projects at the intersection of culture, climate emergency and urban context, Agnieszka Smigiel, Francesca Pajno, (arte e spazio pubblico, 2023), p. 338-345
- Uitmarkt : Kunst en ecologie : De laatste sanseveria, Roos van der Lint, (De Groene Amsterdammer : weekblad voor Nederland, Jaargang: 145, Aflevering: 34, 26 aug 2021), pp. 44-47
- Oud-Utrecht : tijdschrift voor geschiedenis van stad en provincie Utrecht, Vereniging Oud-Utrecht (Utrecht)
Collectie in deze tentoonstelling
Met werk van
Abraham Bloemaert, Ambrosius Bosschaert de Jonge, Anoniem Nederlands, DMD, Droog Design, Herman Kruyder, Jan Saenredam, Jennifer Tee, Johannes Bosschaert, Jurgen Bey, Lungiswa Gqunta, Margit Lukács, Maria Pask, Otto van Rees, patricia kaersenhout, Persijn Broersen, Roelant Saverij