Object

Portretten van de collecterende disgenoten van het Sint Jobsgasthuis te Utrecht

Het groepsportret van de collecterende bewoners van het Utrechtse Sint Jobsgasthuis is uniek in de portretschilderkunst. Er is geen ander portret uit deze periode bekend waarin armen centraal staan. Het gasthuis, dat in 1504 werd opgericht, was het eerste dat zich de opvang van syfilitische patiënten ten doel stelde. In de loop van de zestiende en zeventiende eeuw ontwikkelde het zich tot een oudemannenhuis. Jan van Bijlert was na 1637 de meest gevraagde portrettist in Utrecht.

Maker: Jan van Bijlert
Titel: Portretten van de collecterende disgenoten van het Sint Jobsgasthuis te Utrecht
Datering: 1630 - 1635
Objectsoort: schilderij
Objectnummer: 7372
Collectie: beeldende kunst, schilderkunst, schilderkunst tot 1850, stadsgeschiedenis

Jan van Bijlert

Jan van Bijlert is historie- en portretschilder. Hij leert de beginselen van het kunstenaarschap waarschijnlijk bij zijn vader die glasschilder was. Na een vervolgopleiding bij Abraham Bloemaert (1566-1651) vertrekt hij naar Parijs en arriveert rond 1620 in Rome. Daar behoort hij tot een van de eerste leden van het kunstenaarsgenootschap de ‘Bentvueghels’. Uit zijn Romeinse periode is echter geen enkel werk bekend. Na zijn terugkeer in Utrecht is hij een bijzonder gevierd portrettist.

Bekijk volledige profiel

Materiaal: doek
Techniek: olieverf op doek
Afmetingen: hoogte 76.3 cm
breedte 115.3 cm
hoogte (met lijst) 96.7 cm
breedte (met lijst) 135.6 cm
Verwerving: aankoop (1934)
Geassocieerde periodes: Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
Geassocieerde onderwerpen: sociale zorg (gasthuizen) (Utrecht) (sociaal-economisch)
Trefwoord: groepsportret
Opschriften en markeringen: signatuur m.o. (met verf): Jv Bijlert.fecit. [Jv ineen]
Opmerkingen: Het St. Jobsgasthuis werd in 1504 opgericht en was het eerste gasthuis dat zich de opvang van syfilitische patiënten ten doel stelde. In de loop van de 16de en 17de eeuw ontwikkelde het gasthuis zich steeds meer tot een oude-mannenhuis. Om in de opvang en verzorging te kunnen voorzien zamelde het huis, tot 1635, twee maal per jaar geld in. De gasthuisvader, geheel rechts, heeft een zilveren draagteken met St. Job op de linker mouw. Volgens een mededeling van jhr. B.W.F. van Riemsdijk komt op een oude geschreven lijst van Kesler een schilderij voor 'J. Bijlert. De armbezorgers van het Hiobsgasthuis te Utrecht', met bijbehorende aantekening: 'Dit schilderijg is door Bijlert voor het gasthuis geschilderd. dog doen dit gebouw in den fransen tijd in eenen caserne is veranderd is dit stuk met eenige andere daar uitgenomen en door mij op een publieke verkooping gekocht'. Ongetwijfeld is dit het hierboven beschreven schilderij dat in 1931 in de handel kwam.
Duurzame URL: https://hdl.handle.net/21.12130/collect.41F887F5-47E7-4EC4-B744-3419AAC316CA
Rechten: Publiek domein

Documentatie: Arm in de Gouden Eeuw, [voorw. S.H. Levie], Amsterdams Historisch Museum (Amsterdam, 1965), 62 p.
: Bilder vom alten Menschen in der niederländischen und deutschen Kunst 1550-1750, Jutta Desel, Thomas Döring, Beatrice Marnetté-Kühl ; unter Mitarb. von Edeltraud Höft und Caren Schweder, Herzog Anton Ulrich-Museum (Braunschweig, 1993), 355 p.
: De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
: Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
: Catalogus van schilderijen der Utrechtsche School, Centraal Museum (Utrecht, 1941), 72 p., 30 p. pl
: Le vie en Hollande au XVIIe siècle : Tableaux, dessins, estampes, argenterie, monnies, médailles et autres témoignages : exposition organiseé par l'Institut Neérlandais, Frits Lugt, Sadi de Gorter, Carlos van Hasselt, Institut Néerlandais (Parijs, 1967), [88] p., 119 p. plates
: The Dutch world of painting : an exhibition by the Netherlands Office for Fine Arts, Gary Schwartz, Gary Schwartz (Maarssen, 1986), 167 p.
: Gerrit van Honthorst : 1592-1656, J. Richard Judson, Rudolf E.O. Ekkart, Davaco Publishers (Doornspijk, 1999), XXXIV, 405 p., [268] p. pl.
: Hollandse schilders in de Gouden Eeuw, B. Haak, Meulenhoff/Landshoff (Amsterdam, 1984), 536 p.
: Jan van Bijlert (1597/98-1671) : schilder in Utrecht, door Paul Huys Janssen, [s.n.] ([Utrecht], 1994), 360 p., [22] p. pl.
: Olandezul la el acasa si în lume, (1972)
: Perspective, optics, and Delft artists around 1650, Arthur K. Wheelock Jr., (New York & Londen, 1977)
: La pintura Holandesa del siglo de oro : la escuela de Utrecht, preparacion, textos y catalogo Jos de Meyere. y Juan J. Luna, Banco Bilbao Vizcaya (Bilbao, 1992) Centraal Museum (Utrecht), 261 p.
: Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
: Schilders in Utrecht 1600-1700, Paul Huys Janssen, Matrijs (Utrecht, 1990), 108 p.
: Tentoonstelling van oude kunst uit Utrechtse kerken en gasthuizen, [voorw. C.H. de Jonge], Centraal Museum (Utrecht, 1943), 26 p.
: Utrecht painters of the Dutch Golden Age, Christopher Brown, National Gallery Publications (London, 1997), 72 p.
: Van aalmoes tot AOW : zes eeuwen ouderenzorg in een Nederlandse stad, Renger de Bruin, Mieke Heurneman, Frank van der Veeke, Centraal Museum (Utrecht, 1996), 176 p.
: Verborgen verhalen : betekenissen van Vlaamse & Nederlandse schilderijen 15e-18e eeuw, Annemarie Vels Heijn ... [et al.] ; met bijdr. van Akkerym Doenendans ... [et al.], Ludion (Amsterdam, 2003) (Gent), 448 p.
: Vijfendertig Utrechtse kunstenaars en hun werk voor het Sint Jobs Gasthuis 1622-1642, Marten Jan Bok, Marten Jan Bok (Utrecht, 1984), 119 p. op 60. bl
: Jan van Bijlert (1597/98-1671) : schilder uit Utrecht, doctoraalscriptie van Paul Janssen, [s.n.] ([Utrecht], 1984), 165 p. op 86 bl., 24 bl. pl.
: Utrechtse schilderkunst in de Gouden Eeuw : honderd schilderijen uit de collectie van het Centraal Museum te Utrecht, Jos de Meyere, Matrijs (Utrecht, 2006), 463 p.
: Het grote Gouden Eeuw boek : De Hollandse schilderkunst, Jeroen Giltaij, WBOOKS (Zwolle, 2013), 384 p.
: Ik geef om jou! : Naastenliefde door de eeuwen heen, Redactie Marije de Nood en Kees van Schooten, met bijdragen van Hanneke van Asperen, Renger de Bruin ...[et al.], WBOOKS (Zwolle, 2014) Museum Catharijneconvent (Utrecht), 112 p.
: Images of miraculous healing in the early modern Netherlands, by Barbara A. Kaminski, Brill (Leiden. Boston, 2021), 268 p.
: Het Centraal Museum te Utrecht: het oudste stedelijk museum van Nederland, J.A.L. de Meyere, (Maandblad van Oud-Utrecht, Jaargang: 61, Aflevering: 9, september 1988), p. 97- 105
: Jan van Bijlert : schilder van Utrecht (1598-1671), G.J. Hoogewerff, (Oud Holland, Jaargang: 80, Aflevering: 1, 1965), p. 2 - 33
: Het Centraal Museum te Utrecht : het oudste stedelijk museum van Nederland, J.A.L. de Meyere, (Tableau : tijdschrift over beeldende kunst, museumactiviteiten en kunsthandel, Jaargang: 7, Aflevering: 5, aprill/mei 1985), p. 38 - 43