Object

De bewening van Christus

In de late middeleeuwen wordt de maagd Maria de belangrijkste katholieke heilige na haar zoon Jezus Christus. Als zijn moeder is ze ontelbare keren afgebeeld. Steeds is haar mantel zo blauw als de hemel, een kleur afgeleid van ultramarijn, het kostbaarste pigment met de halfedelsteen lapis lazuli uit Afghanistan. In zijn Bewening brengt Jan van Scorel voor Maria’s mantel ultramarijnblauw aan op een roze ondergrond: kleurgebruik dat hij mogelijk kent van de schilder Rafaël in Rome. Symbolisch voor Maria’s bovenaardse zuiverheid blijft blauw voor kleding populair en is inmiddels wereldwijd de meest gedragen kleur. [tekst 2023]

Maker: Jan van Scorel
Titel: De bewening van Christus
Datering: ca. 1535
Objectsoort: schilderij
Objectnummer: 6450
Collectie: beeldende kunst, schilderkunst tot 1850

Jan van Scorel

Jan van Scorel is een van de meest invloedrijke schilders van zijn tijd. Na een pelgrimstocht naar Jeruzalem vestigt hij zich in 1522 in Rome. Daar benoemt de Utrechtse paus Adrianus VI hem tot conservator van de Vaticaanse kunstcollecties waarmee hij de beroemde Italiaanse kunstenaar Rafaël (1482-1520) opvolgt. In 1524 keert Jan van Scorel terug naar Utrecht waar hij de belangrijkste vertegenwoordiger wordt van de Italiaanse renaissance in de Noordelijke Nederlanden.

Bekijk volledige profiel

Materiaal: paneel
Techniek: olieverf op paneel
Afmetingen: hoogte 167.5 cm
breedte 136.5 cm
dikte 2.3 cm (ca.)
hoogte (met lijst) 192.3 cm
breedte (met lijst) 161.3 cm
diepte (met lijst) 10 cm (gerekend met het ijzer op achterzijde)
Verwerving: aankoop met steun van Vereniging Rembrandt (1930)
Geassocieerde onderwerpen: (herkomst)
Trefwoord: historie, Maria Magdalena (Heilige), N.T., passie van Christus, Bewening van Christus (?), stichtersportret
Opschriften en markeringen: niet gesigneerd, niet gedateerd:
Opmerkingen: Vgl. Cornelis Buys, Kruisafname, paneel, 98 x 81, cat. nr. 77 met afb., Kunstveilingen Mak van Waay N.V., vlg. 02-06-1970 en volgende dagen, Amsterdam
Duurzame URL: https://hdl.handle.net/21.12130/collect.4794D893-2B78-4AC1-A202-BDBF99981DB9
Rechten: Publiek domein

Documentatie: Maarten van Heemskerck 1498-1574, Ilja M. Veldman ; met een bijdr. van Mireille te Marvelde en Jessica Roeders, Waanders (Zwolle, 2024), 304 p.
: Het culturele netwerk van Jan van Scorel : schilder, kanunnik, ondernemer en kosmopoliet, Gaila Jehoel, Verloren (Hilversum, 2020), 499 p.
: Carel van Manders kritiek op de schilderijen van Jan van Scorel en diens tijdgenoten (in Miscellanea Prof. Dr. D. Roggen), P.T.A. Swillens, (Antwerpen, 1957)
: De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
: Catalogus van schilderijen der Utrechtsche School, Centraal Museum (Utrecht, 1941), 72 p., 30 p. pl
: Centraal Museum Utrecht : catalogus der schilderijen [1933], inl. W.C. Schuylenburg. [tekst] C.H. de Jonge, [Centraal Museum] ([Utrecht], 1933), LIX, 333 p., p.pl.
: De Utrechtse Parade 1495-1995 : van Van Scorel tot Rietveld en Koch, red. Renger de Bruin, Jos de Meyere, Suzanne de Sitter. teksten Hanneke Adriaans, Marja Bosma, Renger de Bruin, Roman Koot, Jos de Meyere, Ida van Zijl, Centraal Museum (Utrecht, 1994), 311 p.
: Early Netherlandish Painting XII : Jan van Scorel and Pieter Coeck van Aelst, Max J. Friedländer. comments and notes by H. Pauwels and G. Lemmens. assisted by Monique Gierts and Anne-Marie Hess. trans. by Heinz Norden, A.W. Sijthoff (Leyden, 1975) La Connaissance (Brussels), 166 p., 217 p. pl.
: Early Netherlandish painting : its origins and character, E. Panofsky, Harvard University Press (Cambridge, MA, 1964), 573 p, 27 pl [vol 1]; xxiii, 334 pl. [vol 2]
: De Hollandsche schilderkunst van Jeroen Bosch tot Rembrandt, (Brussel, 1936) (1946)
: Honderd jaar Vereniging Rembrandt, [cat. Wilma Godschalk], Centraal Museum (Utrecht, 1983), [12] p.
: Jan van Scorel, [voorrede M. Elisabeth Houtzager. inl. G.J. Hoogewerf], Centraal Museum (Utrecht, 1955), 107 p., [114] p. pl.
: Jan van Scorel 1495-1562 : schilder voor prinsen en prelaten, J.A.L. de Meyere, Centraal Museum (Utrecht, 1981), 57 p.
: Jan van Scorel d'Utrecht : retables et tableaux de son atelier vers 1540 : documents, examen scientifique, [voorwoord van de catalogus door Adeline M. Janssens; bijdragen van Jan Gerrit van Gelder, J. Guillouet [et al.]], Centraal Museum (Utrecht, 1977) Musée de la Chartreuse (Douai), 136 p.
: Jan van Scorel in Utrecht : altaarstukken en schilderijen omstreeks 1540 : documenten, technisch onderzoek, [voorwoord van de catalogus door Adeline M. Janssens; bijdragen van Jan Gerrit van Gelder, J. Guillouet [et al.]], Centraal Museum (Utrecht, 1977) Musée de la Chartreuse (Douai), 136 p.
: Kunst voor de beeldenstorm : Noordnederlandse kunst 1525-1580 [deel 1], W.Th. Kloek, W. Halsema-Kubes, R.J. Baarsen, Staatsuitgeverij (Amsterdam, 1986) Rijksmuseum (Den Haag), 191 p.
: Kunst voor de beeldenstorm : Noordnederlandse kunst 1525-1580 [deel 2] : catalogus, red. J.P. Filedt Kok, W. Halsema-Kubes, W.Th. Kloek. met inl. door B. Dubbe ... [et al.], Staatsuitgeverij (Amsterdam, 1986) Rijksmuseum (Den Haag), 495 p.
: De Noord-Nederlandsche Schilderkunst, deel 4, G.J. Hoogewerff, (Den Haag, 1941-1942)
: La peinture dans les anciens Pays-Bas : XVe-XVIe siècles, Paul Philippot, Flammarion (Parijs, 1998), 352 p.
: Die Altniederländische Malerei XII : Pieter Coeck, Jan van Scorel, Max J. Friedländer, Sijthoff (Leiden, 1935), 239, LXXXIII p. pl.
: Röntgenonderzoek van de oude schilderijen in het Centraal Museum te Utrecht, M.E. Houtzager ... [et. al.], Centraal Museum (Utrecht, 1967), 299 p.
: Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 591-902], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
: Utrecht's kunst in opkomst en bloei 650-1650, [voorw. C.H. de Jonge, D.P.R.A. Bouvy], Centraal Museum (Utrecht, 1948), 112 p., 16 p. pl.
: Jan van Scorel, Gemeente Schoorl ([Schoorl, 1986]), 32 p.
: Catalogue of Paintings 1363-1600 : Centraal Museum Utrecht, project dir. and final ed. Liesbeth M. Helmus ; co-ed. Molly Faries and Liesbeth M. Helmus ; authors Molly Faries, Liesbeth M. Helmus and Dorien Tamis ; with contr. by J.R.J. van Asperen de Boer, Felice Geurdes and Peter Klein, Centraal Museum (Utrecht, 2011), 452 p.
: Centraal Museum Utrecht [topstukken; 2020], Voorw. Bart Rutten, Marco Grob, Jacqueline Rutten (prod.), Hans Schopping, Sheila Stafleu, Lotte Bont, Thomas de Bruin (red.), Centraal Museum (Utrecht, 2020), 208 p.
: Boekbespreking Paletserie, A.B. de V., (Maandblad voor beeldende kunsten, Aflevering: 18, 1941)
: De copie van een bewening, S.H. Levie, (Oud Holland, Aflevering: LXX, 1955)
: De introduktie van gekleurde schildergrond, H. Miedema en B.W.L. Meyer, (Proef, 1973-07)
: Gossaert où l'appel du moderne en 1500, Jean-Francois Revel, (La Connaissance des Arts, maart 1960), p. 72-81
: Jan van Scorel. "De Beweening van Christus.", Jonkvrouwe Dr. C.H. de Jonge, (Jaarverslag Vereeniging Rembrandt tot Behoud en Vermeerdering van Kunstschatten in Nederland, Aflevering: 1930, 1930)
: Scorel-paralellen, door G.J. Hoogewerff, (Oud Holland : nieuwe bijdragen voor de geschiedenis der Nederlandsche kunst, letterkunde, nijverheid, enz., Jaargang: 46, 1929), p. 197 - 214