Object
De afdanking van de Waardgelders door prins Maurits op de Neude te Utrecht in 1618
- Titel
- De afdanking van de Waardgelders door prins Maurits op de Neude te Utrecht in 1618
- Datering
- 1620 - 1630
- Objectsoort
- schilderij
- Objectnummer
- 2498
- Materiaal
- doek
- Techniek
- olieverf op doek
- Afmetingen
- hoogte 106.1 cm
- breedte 153.9 cm
- hoogte (met lijst) 127.8 cm
- breedte (met lijst) 176.2 cm
- Verwerving
- onbekend
- Geassocieerde periodes
- Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
- Geassocieerde onderwerpen
- politieke gebeurtenissen (Utrecht) (bestuur)
- Trefwoord
- topografie, Utrecht, Neude, Utrecht (stad)
- Opschriften en markeringen
- signatuur r., op gevelsteen (met verf): P[auw]els van hilli
- Opmerkingen
- Waardgelders waren huursoldaten die tijdens het Twaalfjarig Bestand door steden, waaronder Utrecht, buiten de Staten-Generaal om, in dienst werden genomen. Ze stonden rechtstreeks onder het gezag van de regenten en niet onder dat van prins Maurits, waarmee diens gezag als kapitein-generaal van het leger van de Republiek werd ondermijnd. Maurits herstelde zijn gezag door op 30 juli 1618 met zijn troepen Utrecht binnen te trekken en op 31 juli de waardgelders op de Neude af te danken. Op het schilderij is het moment weergegeven waarop de waardgelders hun wapens neerleggen. Op de voorgrond prins Maurits en de afgevaardigden van de Staten-Generaal. Pauwels van Hillegaert beeldde de gebeurtenis verschillende malen af. Zie onder meer P. van Hillegaert, Het afdanken der Waardgelders door Prins Maurits op de Neude te Utrecht, 31 juli 1618, 1627. Doek, 101 x 173,5 cm. Rijksmuseum, Amsterdam, inv.nr. a155. Zie De Meyere 1988(e), pp. 132-135. Zie ook inv. nr. 2520. Pentekening in bruin, zwart, waterverf en witte dekverf uit 1879 naar de achtergrond van inv. nr. 2498 door Jozef Hoevenaar (1840-1926), 258 x 573 mm, in Het Utrechts Archief, Topografische Atlas, inv. nr. Neude 1618.
- Rechten
- Publiek domein
- Documentatie
- Oranje en Nederland, [voorw. M.L. van Holthe tot Echten ...et al.], Commissie Tentoonstelling "Oranje en Nederland" ([Zeist, 1938]), Vi, 72 p.
- Recht en slecht : een registratie van misdaad en straf in de stad Utrecht 1550-1575, [verantwoording A, Graafhuis], Gemeentelijk Archief (Utrecht, 1976), 124 p.
- 1648 : Vrede van Munster : feit en verbeelding, red. Jacques Dane. met bijdr. van Simon Groenveld ... [et al.], Waanders (Zwolle, 1998), 232 p.
- Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart XVII, U. Thieme en F. Becker, (Leipzig, 1924)
- De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
- Catalogus der schilderijen in het Museum Kunstliefde, A.D. de Vries en A. Bredius ; m.m.v. S. Muller, J.L. Beijers (Utrecht, 1885), XX , 123 p. op 80 p.
- Catalogus der tentoonstelling van oude schilderkunst te Utrecht, voorw. [en cat.] E.W. Moes, C. Hofstede de Groot, J.L. Beijers ([Utrecht], 1894) Museum van Oudheden, Utrecht (1894), XV, 172 p.
- Catalogus van het Historisch Museum der stad [1928, cat. nrs. 1-1403], W.C. Schuylenburg, Centraal Museum (Utrecht, 1928)
- Centraal Museum Utrecht : catalogus der schilderijen [1933], inl. W.C. Schuylenburg. [tekst] C.H. de Jonge, [Centraal Museum] ([Utrecht], 1933), LIX, 333 p., p.pl.
- Dwars door Utrecht : opgravingen langs de HOV-Busbaan, René de Kam, Matrijs (Utrecht, 2003) Gemeente Utrecht, Stedenbouw en Monumenten, sectie Cultuurhistorie, 160 p.
- Middeleeuwse stenen huizen te Utrecht en hun relatie met die van andere Noordwesteuropese steden, door Coenraad Liebrecht Temminck Groll, Martinus Nijhoff ('s-Gravenhage, 1963), 181 p., 20 p. pl.
- Een paradijs vol weelde : geschiedenis van de stad Utrecht, onder red. van R. E. de Bruin, ...[et al.], Matrijs (Utrecht, 2000), p. 592
- Rekkelijk of precies : remonstranten en contraremonstranten ten tijde van Maurits en Oldenbarnevelt, samenst. T.G. Kootte. met bijdr. van E.H. Cossee, F.G.M. Broeyer, P.P.W.M. Dirkse, Rijksmuseum Het Catharijneconvent (Utrecht, 1994), 112 p.
- Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
- Kroniek van Nederland, [idee Bodo Harenberg; tekst Aarts Aarsbergen, René van Beek, Jos Beelen ... et al.], Agon (Amsterdam, 1987) Elsevier (Amsterdam, 1987), 1102 p.
- Tegen de Vrede! Utrecht en de vredesonderhandelingen in Munster, samenst. Renger de Bruin en Dirk Faber. Renger de Bruin. Dirk Faber, Centraal Museum (Utrecht, 1998), [14] p.
- Utrecht op schilderijen : zes eeuwen topografische voorstellingen van de stad Utrecht, Jos de Meyere, Kwadraat (Utrecht, 1988), 331 p.
- Vaderlandse Historie deel X, Wagenaar
- Calvinismus : die Reformierten in Deutschland und Europa, hrsg. von Ansgar Reiss und Sabine Witt, Deutsches Historisches Museum (Berlin, 2009) Sandstein (Dresden), 444 p.
- Een paradijs vol weelde : geschiedenis van de stad Utrecht, onder red. van R. E. de Bruin, ...[et al.], Matrijs (Utrecht, 2003), 592 p.
- Schitterend! : twintig eeuwen glas uit Utrechtse bodem, Ina Isings ... [et al.], Gemeente Utrecht, Stedenbouw en Monumenten, sectie Cultuurhistorie (Utrecht, 2009) Matrijs (Utrecht, 2009), 176 p.
- Catalogus der schilderijen in het Museum Kunstliefde, A.D. de Vries en A. Bredius ; m.m.v. S. Muller, J.L. Beijers (Utrecht, 1885), XX , 123 p.
- Utrechts verleden in vogelvlucht, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2017), 152 p.
- Schitterend glas : Uit Egypte, Griekenland en Rome, Ruurd Halbertsma, Waanders (Zwolle, 2006) Rijksmuseum van Oudheden (Leiden, 2006), 64 p.
- Utrecht : tale of the city, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2022), 152 p.
- De afdanking van waardgelders te Utrecht in 1618, Jos Hilkhuijsen, (Armamentaria 2003-2004, Aflevering: 38, 2003-2004), p. 310-331
- De Ridderlijke Duitse Orde Balije van Utrecht : een adellijk distinctie-instrument in de Republiek der Verenigde Nederlanden gedurende de achttiende eeuw, Renger de Bruin, (Virtus : jaarboek voor adelsgeschiedenis = yearbook of the history of the nobility = Jahrbuch für Adelsgesichte, Aflevering: 16, 2009), p. 34 - 53
- Virtus : jaarboek voor adelsgeschiedenis = yearbook of the history of the nobility = Jahrbuch für Adelsgesichte