Ga direct naar hoofdinhoud

Stadskan

Anoniemca. 1550
Stadskan

Stadskan

Tijdens maaltijden, ontvangsten en vergaderingen lieten stadsbesturen de wijn rijkelijk vloeien. Daarvoor hadden ze eigen kannen, meestal van tin. In Utrecht was dat niet anders. Deze kannen, met een inhoud van 5,6 liter, zijn in het midden van de 16de eeuw door een Utrechtse tingieter voor het stadsbestuur gemaakt, ongeveer in dezelfde tijd als de bouw van het nieuwe stadhuis. Ze zijn tot 1838 gebruikt bij officiële gelegenheden. In dat jaar werden ze bij de stichting van het museum in de collectie opgenomen.
Maker
Anoniem
Titel
Stadskan
Datering
ca. 1550
Objectsoort
kan, schenkkan
Objectnummer
3075
Materiaal
tin
Techniek
gegoten tin
Afmetingen
  • hoogte 67.5 cm
  • voet diameter 23 cm
  • mond diameter 14 cm
Verwerving
onbekend (voor 1846)
Opschriften en markeringen
wapen op handvat: wapenschildje
Opmerkingen
  • Tijdens maaltijden en bijeenkomsten van het stadsbestuur dienden stadskannen voor het uitschenken van de wijn in kleinere kannen, die aan tafel werden gebruikt om bekers en glazen te vullen. Het 'schenken van de stadskannen' was een representatieve verplichting van de magistraat. Dat betekende niet dat men de kannen zelf weggaf, maar de inhoud. Verdienstelijke personen, afgezanten van andere steden of groepen van personen werden op deze wijze geëerd. De Utrechtse kannen zijn afkomstig uit de zogenoemde 'stadshuiskelder'. Ze werden onder andere gebruikt bij diners van de Aalmoezenierskamer. Op 4-12-1758 bevonden de stadskannen zich met het overige tinnen gerei nog steeds in de stadhuiskelder. De vroedschap besloot toen het tin te verkopen 'uytgezondert de groote kannen'. Tot 1836 hebben ze nog gediend voor het schenken van de erewijn bij publieke universitaire promoties 'met de kap' (Dubbe 1997, p.554-555). Deze kan en inv.nr. 3076 ''zijn de eenige overblijfselen van het oude, in 1758 verkochte stadstin, dat in den stadskelder op het Oudkerkhof bewaard werd'' (Gids door het Stedelijk Museum, 1892)
Rechten
Publiek domein
Documentatie
Catalogus van de tentoonstelling "Burger in Utrecht", 16 mei-30 juni 1972, Gemeentelijk Archief (Utrecht, 1972) Centraal Museum, 19 bl.
Catalogus van het Historisch Museum der stad [1928, cat. nrs. 1403-2891], W.C. Schuylenburg, Centraal Museum (Utrecht, 1928)
Catalogus van het Museum van Oudheden [1878], door S. Muller Fz.. S. Muller Fz., J.L. Beijers (Utrecht, 1878) (1878), XV, 237 p.
Catalogus van het Museum van Oudheden [1904], door S. Muller Fz.. S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1904) (1904)
Edele en onedele metalen. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [onedele metalen cat. nr. 1-250], L.E. van den Bergh-Hoogterp en B. Dubbe, Centraal Museum (Utrecht, 1997)
Gids door het Stedelijk Museum van Oudheden te Utrecht [1892], door S. Muller Fz., J.L. Beijers (Utrecht, 1892), 64 p.
Gids door het Stedelijk Museum van Oudheden te Utrecht [1906], door S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1906), 77 p.
Gids door het Stedelijk Museum van Oudheden te Utrecht [1913], door S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1913) Stedelijk Museum van Oudheden, 75 p.
Stedenspiegel : tentoonstelling ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de N.V. Bank voor Nederlandsche Gemeenten, [teksten A.N. Zadoks-Josephus Jitta ... et al.], Gemeentemuseum Den Haag (Den Haag, 1964), 150 p., [72] p. pl.
Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, schilderijen en tekeningen, meestal tot de stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [1846], [s.n.] (Utrecht, [c.1846]), 28 p.
Met hand en hart : zeven eeuwen smedengilde en St. Eloyengasthuis in Utrecht 1304-2004, Ronald Rommes & Joost van der Spek, Stichting Publicaties Oud-Utrecht (SPOU) (Utrecht, 2004) Het Utrechts Archief St. Eloyengasthuis, 159 p.
Stukken uit de krant : verhalen over 2000 jaar Utrecht, samenst. en tekst Renger de Bruin en Maarten Brinkman, Centraal Museum (Utrecht, 2009]), 16 p.
Tinnen stadskannen in de Lage Landen : Hoe wijn gepresenteerd werd, J.F.H.H. Beekhuizen, Ph. Probst, H.B- van Wijk, Stichting Nederlandse Tinbibliotheek ([Piershil], 2016), 216 p.
Borden en kannen, S. Muller Fz., (Bulletin [uitg. door den Nederlandschen Oudheidkundige Bond], Aflevering: 6; IV, 1903-09), pp. 238-244
De stadskelder, mr. J.W.C. van Campen, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, Aflevering: 1930), pp. 150-168
De tinnen stadskannen in Nederland, door D.F. Lunsingh Scheurleer, (Oudheidkundig Jaarboek : vierde serie van het Bulletin van den Nederlandschen Oudheidkundigen Bond, Jaargang: 13, Aflevering: 1, 1946), 15 - 21, 2 p. pl.