Object
Adelaar

Adelaar
De twee adelaars (zie ook inv.nr. 18962) prijkten van 1902 tot 1974 aan de voorgevel van het hoofdkantoor van de levensverzekeringsmaatschappij ‘Utrecht’. Dit gebouw dat aan de Leidseweg stond, moest wijken voor het ‘winkelhart van Nederland ‘Hoog Catharijne’. Daarmee verdween ondanks een storm van protesten één van de mooiste Art Nouveau-gebouwen in Nederland.
De ‘Utrecht’ was ontstaan uit een fusie van verschillende begrafenisfondsen, volksverzekeringen en andere maatschappijen met klinkende namen als ‘Let op uw einde’, ‘Tot voorzorg’ en ‘Pietas’. In Parijs, Brussel, Kopenhagen en Amsterdam had deze internationaal operende levensverzekeringsmaatschappij prachtige panden neergezet. De opdracht voor een nieuw hoofdkantoor in Utrecht gaat naar Jan Verheul Dzn (1860-1948). Verheul ontwierp een gebouw in de zogeheten Art Nouveau-stijl met een functionele plattegrond, strak gelede gevels voorzien van gestileerde figuratieve decoratie en een fraai afgewerkt interieur. Deze stroming in de architectuur, een van de vele reacties op de 19de eeuwse neostijlen, was in Nederland minder populair dan in de buurlanden België, Duitsland en Frankrijk. Wel komt de stijl, ook wel Nieuwe Kunst, Jugendstil of Slaoliestijl geheten, veel voor in de toegepaste kunsten. Het gebouw van de ‘Utrecht’ behoorde tot de zeldzame hoogtepunten.
Voor het interieur en de geveldecoratie heeft Verheul verscheidene kunstenaars en interieurbedrijven ingeschakeld. De meeste beeldhouwwerken aan de gevel, waaronder de twee adelaars die het portaal van de hoofdingang bekroonden, zijn van de hand van de Haagse beeldhouwer Jan Diekman. Na de sloop zijn onderdelen van het interieur en van de geveldecoratie opgenomen in de collectie van het Centraal Museum.
- Maker
- J.M. (Jan) Diekman
- Titel
- Adelaar
- Datering
- ca. 1900 - ca. 1901
- Objectsoort
- beeld, bouwfragment, bouwsculptuur
- Objectnummer
- 18963
- Materiaal
- hardsteen
- Techniek
- hardsteen
- Afmetingen
- hoogte 130 cm
- breedte 60 cm
- diepte 65 cm
- Verwerving
- schenking (1974)
- Geassocieerde periodes
- Moderne tijd 1795 - heden
- Geassocieerde onderwerpen
- Utrecht, Leidseweg, "De Utrecht" (herkomst), (herkomst), diensten (Utrecht) (sociaal-economisch)
- Trefwoord
- dier, adelaar
- Opschriften en markeringen
- :
- Opmerkingen
- Gebouw "De Utrecht" is in 1974 afgebroken. Architect: Jan Verheul (1860-1948)
- Rechten
- Publiek domein
- Documentatie
- "De Utrecht" : een Nederlands voorbeeld van Art Nouveau-architectuur, Juliette Roding, Het Spectrum (Utrecht [etc.], 1977), 80 p.



